Misvatting 13: Het zal zo’n vaart wel niet lopen

Offshoring gaat sluipenderwijs. Langzaamaan zijn er steeds meer organisaties die hun heil zoeken in landen als India. IBM had in 2002 'maar' 4.500 banen offshore, eind dit jaar 10.000, en eind 2005 25.000. Om politieke redenen houden grote bedrijven offshore outsourcing liever geheim. De bedrijven praten liever over 'Global Delivery Model', 'business process transformation services' (IBM) of 'best shore' (EDS).

Grote bedrijven doen elkaar allemaal na. Nadat ABN Amro had aangekondigd offshore te gaan, zijn teams van ING enthousiast uit India teruggekomen.  ABN Amro en Shell laten zich ook niet onbetuigd en willen hele ICT-afdelingen opheffen.
Maar het zijn niet alleen de grote bedrijven die offshoren. Nagenoeg alle softwarebedrijven zijn hiermee bezig. Deze kleinere bedrijven besparen zelfs meer dan grote bedrijven, omdat een groot deel van de R&D overhead wegvalt, kosten variabel worden en ze opeens de beschikking krijgen over een grote variabele capaciteit. Tevens wordt hun omzet groter doordat projecten die vroeger buiten hun bereik lagen, opeens wel kunnen worden uitgevoerd. Er zijn maar weinig bedrijven die hier 'nee' tegen zeggen. De bedrijven die niet ver over de grens gaan, zijn volgens onze ervaring uitsluitend heel kleine bedrijven, waarvan de eigenaar het gewoon leuk vindt om zelf te programmeren. Daar zit niet veel werkgelegenheid.
Vooral softwarebedrijven moeten wel. Ze kunnen geen kant op. Als zij niet outsourcen en hun concurrenten wel, verliezen ze steeds sneller marktaandeel. Uiteindelijk verdwijnen niet alleen de banen van programmeurs, maar kost het ook de kop van de algemeen directeur en de commissarissen.

Macro-economisch
De IT-sector dreigt dezelfde kant op te gaan als de textielsector. Die laatste sector was tot voor kort een parel van de Nederlandse industrie, nu beperkt de textielbranche zich tot een paar niches. Het verschil met de textielsector is dat de IT-sector sneller kan verdwijnen. Het transport van bits kost niets, in tegenstelling tot het vervoer van textiel. 

De meeste economen zijn het erover eens dat Nederland beter af is als ICT offshore gaat. Hierdoor dalen de kosten, worden andere producten concurrerender en stijgt de werkgelegenheid. Overigens is in ons land 85% van de banen niet gevoelig voor offshoring. Daarbij gaat het om werk dat gewoon in Nederland moet worden uitgevoerd. 

En wat moet een Nederlandse ICT-er doen?
Voor ICT-ers uit ons land is dit natuurlijk heel slecht nieuws. Zij zien dat taken worden uitgekleed of zelfs helemaal verdwijnen. Zelfs als je extreem goed bent als programmeur, is het niet mogelijk te concurreren met de kostprijs in landen als Rusland, China en India. Daar zitten dezelfde extreem goede programmeurs die extreem gemotiveerd zijn, 60 uur per week werken en ook nog eens minder kosten. 
Waar je als programmeur ook werkt, uiteindelijk krijg je met offshoring te maken. Grote bedrijven nemen het voortouw, maar ook kleine bedrijven laten zich niet onbetuigd. Het merendeel van de softwarebedrijven denkt er niet eens meer over om in Nederland uit te breiden. Offshoring is vooral een zware klap voor de detacheringssector. Steeds meer bedrijven nemen de touwtjes weer in handen als het gaat om het aansturen van ICT-taken. 

Het enige dat nog een rem zet op offshoring, zijn de offshorebedrijven zelf. Zij kunnen niet onbeperkt snel groeien.

Het lijkt mee te vallen, maar dat is schijn
Het banenverlies lijkt mee te vallen. Het aantal banen zal ook niet veel verder achteruit gaan omdat het wordt gecompenseerd door de groei van de ICT-sector. ICT banen blijven, maar het zijn wel andere banen!Weliswaar zit over 6 jaar 25% van de banen in het buitenland (dus eenderde verdwijnt), maar er komt ook een groot aantal banen bij. Zo is de markt voor pas afgestudeerden in de Verenigde Staten de afgelopen maanden sterk aangetrokken. Maar het zijn wel andere banen.
Banen als programmeur, Database administrator en system administrator zullen langzamerhand verdwijnen. Wat overblijft, is de aansturing van softwareprojecten.

Ons advies
Ons eerste advies is: als er een offshoreproject is, probeer er zo spoedig mogelijk en fulltime bij betrokken te zijn. If you cannot beat them, join them!

Het gat in de markt is het opstellen van requirements. Twintig jaar geleden begonnen programmeurs nooit aan een programma voordat precies op een rijtje stond wat er gemaakt moest worden. De afgelopen jaren is deze vaardigheid verloren gegaan. Schijnbaar kan iedereen snel een programma maken. 
Door de steeds grotere eisen die aan software worden gesteld en door de steeds complexere omgeving is het nu echter meer dan ooit nodig om goede specificaties op te stellen. Zonder volledige en goede specificaties komen in de toekomst systemen niet meer van de grond of ze kosten vijf keer zo veel aan geld en doorlooptijd dan in een professionele omgeving nodig is.
Offshore software uitbesteden dwingt goede requirements vooraf af en daar zijn goede programmeurs voor nodig. Deze mensen kunnen nooit worden geoffshored.
Maar daarvoor moet je wel alles kunnen en niet gespecialiseerd zijn.

Als je heel goed bent, word je niet de dupe van offshore
Er blijft altijd een tekort aan heel goede technici. Maar om tegen offshoremedewerkers te kunnen opboksen, moet je wel heel erg goed zijn. Je hoort bij de echt goede programmeurs als je bijvoorbeeld een 9 of 10 had voor wiskunde op het VWO en in 4-5 jaar bent afgestudeerd in een Bèta-ricGeen zorgen als je heel goed benthting op een universiteit. Essentieel is natuurlijk dat je bevlogen bent en dat je je beroep als een hobby ziet. Het moge duidelijk zijn dat je op de hoogte bent van alle nieuwe technische ontwikkelingen. Je moet wel 60 uur per week werken, want je concurreert rechtstreeks met de allerbesten op wereldniveau. Maar ben je zo goed, dan zit je gebakken. Word in hemelsnaam geen projectleider of manager. Bijna elke Nederlander heeft deze titel op zijn visitekaartje staan.    

Universiteiten leveren steeds minder informatici af. Dat is een gevolg van de zogenoemde varkenscyclus (het verschijnsel in de economie dat overschotten en tekorten van een bepaald product elkaar afwisselen, doordat aanbieders massaal reageren op de hoogte van de prijzen). Dit tekort wordt versterkt doordat offshore de systemen steeds geavanceerder worden, waardoor er weer minder informatici zijn die de software begrijpen. Daarbovenop komen er ook steeds meer systemen door de lagere prijs die de offshorebedrijven offreren. Behoor je als programmeur tot de top, dan staan werkgevers in 2015 in lange rijen voor je deur. Inmiddels verdien je het dubbele. Wellicht heb je ook een eigen agent, om zoals een stervoetballer de onderhandelingen te voeren met de werkgevers.

Het klinkt aanlokkelijk. Maar het gaat om slechts 5% van de Bèta-academici, dus wat moet de rest doen?

Ons advies voor techneuten
Wij adviseren de groep die niet tot de absolute top behoort, uit te groeien tot projectleider. Daar zijn mensen met een technische achtergrond broodnodig. All-round informatici blijven essentieel voor het leiden van een project. Zij moeten verstand hebben van techniek en van bedrijfsprocessen. All-round moet je zijn. Als je alleen verstand hebt van bedrijfsprocessen kun je niet communiceren met de technici offshore. En als je alleen verstand van techniek hebt, loods je het schip niet door zware stormen heen. Omarm de offshore duivel. 
Zie bijvoorbeeld 'Help wanted by IT Services Firms' (September 2004) waarin wordt gesteld dat grote bedrijven alleen nog mensen aannemen die ook 'business smarts' hebben.  

Volg dus trainingen in people management, projectleiding, psychologie, administratieve organisatie en management. Stel samen met je werkgever een vijfjarenplan op.

Zorg ervoor dat je technisch bij blijft door onder meer alleen technisch vernieuwende projecten te doen. Ga actief naar de gebruikers toe. Leer hun bedrijfsprocessen door en door kennen. Maak je onmisbaar voor hen.

De tijd van standaardpakketten die naar gelieven kunnen worden opgetuigd is voorbij. De toekomst is aan software die naadloos aansluit op de werkprocessen in organisaties. Lean en mean-software dus. 
Dat je deskundige bent als het gaat om het implementeren van SAP is leuk, maar in de toekomst krijg je er weinig brood mee op de plank.  

Ons advies voor consultants
Bijna iedereen in Nederland is manager. Daar kun je je echt niet mee onderscheiden.

Managers die een hekel hebben aan techniek of die zich verheven voelen boven techniek, moeten uitkijken naar een andere functie dan consultant in ICT. Wil een manager wel in de ICT blijven, dan is het advies veel harde Bèta-cursussen te volgen. People management of projectmanagement vallen hier beslist niet onder. Volg cursussen in bijvoorbeeld informatiearchitectuur, informatieanalyse en databaseontwerp. Maak en onderhoud je eigen website, installeer je eigen mailserver. Probeer ook cursussen te volgen die nog technischer zijn dan databasemanagement en programmeren in C#. De tijd dat projecten gemanaged konden worden door alleen uurtjes te tellen en mijlpalen te scoren, is binnenkort voorbij.  

Wat moet de politiek doen tegen offshore?
Wij komen te vaak bedrijven tegen waarvan de medewerkers op technisch gebied jaren achterlopen op onze ICT-ers. Of beter gezegd, wij lopen jaren voor. Lizatec besteedt al lange tijd veel geld aan interne en externe training. De meeste bedrijven in Nederland doen hier nauwelijks meer wat aan.  
Vaak is het dan ook niet zozeer de prijs, maar onze technische knowhow waardoor wij offshoresoftwareopdrachten verwerven. Shell gaat zijn ICT offshore uitbesteden en de voornaamste reden is dat de kwaliteit van offshorebedrijven veel hoger ligt. Natuurlijk zijn ze ook goedkoper. Een kostenbesparing van 50% is natuurlijk mooi meegenomen, zelfs voor zo'n groot en rijk bedrijf als Shell.

Elke softwareontwikkelaar weet hoe belangrijk opleiding en training is. In de hoogtijdagen gaven bedrijven veel uit aan training in de hoop ontwikkelaars aan zich te binden. In ruil voor die opleidingen namen softwarespecialisten genoegen met minder salaris. De wil van ICT-ers om te blijven leren is er dus overduidelijk!
In 2001 ging het slechter met de economie en steeg de werkeloosheid. Plotsklaps waren alle budgetten op. Er wordt nog steeds weinig aan opleiding gedaan. Nederland loopt hierdoor steeds verder achter. Reden te meer voor organisaties om de ICT te offshoren.     

Dit is natuurlijk onwenselijk. De politiek moet en kan iets doen, en snel. Deze achterstand haal je niet zo makkelijk in.  

De vakbonden in Engeland hebben het goede voorbeeld gegeven. Zij zijn een overeenkomst aangegaan met Computer Science Corporation. Afgesproken is de overwinsten van outsourcing te besteden aan extra training van werknemers in Engeland. 

 Als je nu nog niet genoeg hebt van offshore outsourcing, wordt het tijd je er van op de hoogte te stellen hoe je offshore het beste kunt laten mislukken: Wanneer faalt offshore?

Offshoring: A challenge or Opportunity for British IT Professionals? November 2004. Report by the British Computer Society.

"Threats:
◆ potential for overseas IT professionals to offer better-quality services as well as cheaper prices;
◆ if low-level IT work is moved offshore this leaves fewer opportunities for basic skills training;
◆ IT careers may be seen as offering poor prospects and may attract fewer good candidates to the profession;
◆ the concentration of university research into a limited number of locations will mean that few graduates are exposed to the leading-edge research that currently gives the UK a competitive edge;
◆ if IT work moves too quickly out of the UK, our skills base may decline."

Computer firms stay afloat with offshore lifeline

"At its simplest level, offshore labor gives technology-services companies a way to slash costs. A typical U.S. company that starts using offshore labor in 2005 will spend nearly 75 percent less on each offshore employee by 2010 than it will spend on each U.S. employee, according to the Trowbridge Group consulting firm.

The figure includes the costs of outfitting and powering the employee's workplace. The gap remains large even if the U.S. dollar devalues significantly or if labor costs climb rapidly in offshore locations.

The divide might be simply too compelling for the clients of outsourcing companies to ignore, even if their emotions tell them to preserve U.S. jobs, said Ben Trowbridge, the firm's chief executive."

Techies not getting enough non-tech training

"Managers faced with an immediate need for technology expertise and limited budgets for professional development often opt to support technical training rather than invest in building soft skills, which they may perceive as less critical. However, instruction in business, management and communication can greatly enhance the team's productivity as well as their ability to collaborate on solving everyday challenges such as improving efficiency and competitiveness"